Op 13 september 2016, 75 jaar na de razzia, komen we bij elkaar in de synagoge van Enschede om te herdenken. Ineens schoot het door mijn hoofd: nu zitten we hier als als nabestaanden, als delegaties van overheid (zeker 5 burgemeesters), van het Team Bruggenbouwen Enschede en van stichtingen. Ook de kinderen van de naburige O.B.S. Prinseschool zijn er. De hele synagoge is gevuld met mensen, het is vergelijkbaar met de volle synagoge vlak voor de oorlog. Vandaag de dag is er een heleboel voor nodig om een minjan (tien joodse mannen) bij elkaar te krijgen.

mob tel fotos 15 september 2016 134De voorzitter van de Stichting Comité Herdenking Razzia Twente, Bert Oude Engberink, heet iedereen welkom. Dan volgt burgemeester Onno van Veldhuizen. Je hoort dat hij het moeilijk vindt om de juiste woorden te vinden. Hij vertelt met hedendaagse impressies.

Dan vertelt Francijn Woudstra hoe zij een levensbericht kreeg van haar opa, die op de trein werd gezet naar Mauthausen. Het briefje had haar opa uit de trein geworpen en in Duitsland had iemand het gevonden. Er stond op: wilt u dit verzenden naar…… en zo kwam dit laatste levensteken naar de familie in Enschede. Dhr. Woudstra dacht aan een pesterij, zo schreef hij en dat hij na enkele weken - onschuldig als hij was - weer naar huis terug zou keren. Doch een week na aankomst werd hij gedood. Aangrijpend verhaal van mensen die door de maatregelen van de de bezetters werden overrompeld.

Daarna hoorden we drie stukken van Mikis Theodorakis, door het Twents Mandoline Orkest, over Mauthausen. Aangrijpend was het eerste stuk, waar de dichter zijn liefste uit het Lied der liederen (Hooglied) zoekt. Het staat voor de liefde die er tussen mensen was en die zomaar werd kapot gemaakt, de moeders die alleen achterbleven, de kleine kinderen en de mensen die niet begrepen waarom zij ook niet mee moesten gaan. De meisjes die in Mauthausen stierven, de verloren gegane liefde.

mob tel fotos 15 september 2016 136Daarna sprak rabbijn Jacobs, rabbijn voor Amsterdam en de delen in Nederland waar geen rabbijn meer is. Hij had het over gedenken als een zegen en een vloek. De zegen voor allen die we verloren hebben, dat ze gezegend mogen zijn in wie ze waren. De vloek als het samen herinneren, telkens opnieuw, van wat maar niet over gaat in je hoofd en hart. Het andere woord, dat hij gebruikte bij de Syrisch Orthoxe kerk bijeenkomst vorig jaar, was solidariteit. Een woord dat uitdrukking geeft aan hoe je voor anderen er kan zijn. Daarna zong hij het kaddiesj en gebruikte de ramshoorn als teken van eerbied voor al die mensen die het onvolmaakte over zich zagen komen en de uiteindelijke nieuwe toon, die de hoop geeft op een nieuwe toekomst.

Frank Overweg las alle 105 namen hardop voor en wij stonden 2 minuten stil, waarna de bloemen werden gelegd op de trap naar de ark in de synagoge.

Olaf Haasnoot, lid van het Team Bruggenbouwen Enschede.

Deel artikel via

Een aantal keren per jaar versturen wij een nieuwsbrief, met ons laatste nieuws. Heeft u hiervoor belangstelling, meld u dan hieronder aan.
captcha